Als ouders balanceren we voortdurend op een dun koord tussen hoop en angst, tussen loslaten en vasthouden.. Aan de ene kant is er het gevaar dat we te veel vragen van ons kind, maar aan de andere kant ligt de valkuil dat we juist te wéinig verwachten. Beide kanten hebben grote invloed op eetproblemen bij kinderen met autisme en ontwikkeling.

Hieronder deel ik twee perspectieven: mijn persoonlijke ervaring met overschatting, en mijn professionele ervaring met onderschatting.

Deel 1: De les in de gymzaal (Mijn persoonlijke ervaring)

Soms heb je een moment nodig dat je ogen opent. Een moment waarop je ineens ziet dat wat je dacht dat waar was, helemaal niet klopt. Ik wil graag een persoonlijk verhaal met jullie delen over overschatting en acceptatie.

De zoektocht

Toen mijn dochter 11 jaar oud was, liep ik vast. Ze heeft autisme, een taalontwikkelingsstoornis (TOS) en een IQ op moeilijk lerend niveau. Thuis was de situatie onhoudbaar, maar ik wist niet waarom. Wij hadden niet te maken met eetproblemen maar wel problemen rond de eettafel. De hulpverleners die ik thuis kreeg, waren lief, maar ze zeiden vooral: “Wat doe je het goed” en “Wat hou je het goed vol.” Daar had ik weinig aan. Ik had geen schouderklopje nodig; ik had inzicht nodig.

Het liep zo hoog op dat ze vijf maanden uit huis is geplaatst voor observatie bij de GGZ.

Het beeld in de gymzaal

Tijdens die opname werd ik uitgenodigd om te komen kijken bij de ‘sportmix’. Ik ging erheen met de verwachting een groep 11-jarigen te zien sporten. De groep ging de zaal in om te voetballen, dacht ik.

Maar mijn dochter werd apart genomen. Daar zat ze, een meisje van 11 jaar. Ze ging op de grond zitten tegenover een begeleider, met de voetzolen tegen elkaar aan. Samen rolden ze een bal naar elkaar over. Heel rustig. Heen en weer.

Ik zat op het bankje aan de kant en de tranen liepen over mijn wangen.

Op dat moment zag ik het. Letterlijk voor mijn ogen. Ik zag dat ze helemaal niet kon meedoen met ‘het voetballen’ van de groep. Ik zag hoe inspannend het voor haar was om die simpele handeling – het overrollen van een bal, iets wat je doet met een peuter van 3 of 4 jaar – uit te voeren. Ik zag dat ze op een totaal ander niveau bejegend moest worden dan haar leeftijd deed vermoeden.

De pijn die ik toen voelde, voel ik soms nog steeds. Het was het besef dat ik haar dag in, dag uit had overschat. Ik verwachtte dingen van haar die pasten bij een kind van 11, maar ze kon emotioneel en motorisch gezien soms nauwelijks voldoen aan het niveau van een kleuter. Niet omdat ze niet wilde, maar omdat ze het niet kon. En juist omdat ik dit zelf zo intens heb ervaren, kijk ik in mijn werk met een extra scherp oog naar het andere uiterste: onderschatting.

Deel 2: De valkuil van te weinig verwachten (Mijn ervaring op de werkvloer)

Naast mijn rol als moeder, zie ik in mijn werk op de groep juist vaak de andere kant van de medaille. Ouders die uit liefde, zorg of angst de lat heel laag leggen. Ze verwachten weinig tot niets meer van hun kind om strijd te voorkomen.

Wat ik zie gebeuren

Ik zie kinderen (ook veel eetproblemen bij kinderen met autisme) die in een patroon zijn beland waarin ze volledig afhankelijk zijn van hun omgeving. Ze eten thuis weinig of niets en zijn afhankelijk geworden van drinkvoeding…die voorgeschreven zijn door de diëtist. Omdat er weinig van ze gevraagd wordt, vertonen deze kinderen vaak onaangepast gedrag:

• Veel boosheid en schreeuwen als iets niet direct lukt.
• Het negeren van regels.
• Weigeren van opdrachten van de juf of begeleiding.
• Krijsen zodra ze iets zelf moeten doen.

Als ouder ben je geneigd om bij dat krijsen of driftbuien te denken: “Ach, laat maar, ik doe het wel even, dat is sneller en rustiger.” Maar hiermee bevestig je onbedoeld aan het kind dat ze het inderdaad niet zelf kunnen. En dat wil je liever niet bij eetproblemen bij kinderen met autisme. Onbedoeld kan het probleem daardoor groter worden.

Groeien door succeservaringen

Op de behandelgroep stappen we niet in die valkuil. Wij gaan niet in op het krijsen of het weigeren. Wij nemen het niet over. Wat we wél doen, is de hulp stapsgewijs afbouwen (scaffolding).

• Kun je je jas niet aandoen? Dan helpen we alleen met de eerste mouw, de rest doe je zelf.
• Kun je je sokken niet aantrekken? Wij geven ze aan, jij trekt ze omhoog.

Niet om ze te pushen, maar om ze te laten ervaren: ik kan meer dan ik dacht. Zodra kinderen merken dat ze wél zelf hun jas kunnen aandoen, of wél dat taakje kunnen afmaken, zie je ze groeien. Ze krijgen zelfvertrouwen. “Hé, ik kan dit!” Dat is een succeservaring die je ze ontneemt als je alles voor ze doet. 

De vertaalslag naar eten

Dit geldt precies zo voor eten. Als een kind gewend is aan Nutridrink en nooit uitgedaagd wordt, zal het ook niet leren eten. Wij beginnen klein:

1. Eerst alleen iets vasthouden.
2. Uitgebreid complimenteren voor die kleine stap.
3. Dan misschien eraan ruiken of een klein hapje proeven.

Door de lat laag te leggen (kleine stapjes) maar de verwachting hoog te houden (“Jij gaat dit doen”), zie je kinderen vooruitgang boeken.

De uitdaging voor thuis

Ik weet heel goed dat het op de behandelgroep makkelijker is. Wij zitten niet in de vastgeroeste patronen van thuis en wij zijn emotioneel minder betrokken. Wij kunnen vanaf dag 1 ‘blanco’ beginnen. Ook bij eetproblemen bij kinderen met autisme.

Voor jullie als ouders is dit zwaarder. Jullie moeten eerst door een muur van weerstand heen breken voordat je bij die succesverhalen komt.

• Je kind gaat protesteren.
• Het gaat niet in één keer goed.

Daarom werk ik graag met speelse stappen. We hoeven er geen militaire drill van te maken. Door het speels te houden, belasten we jullie en het kind niet te zwaar, maar doorbreken we wel dat patroon van ‘niets meer kunnen’.

Want onthoud: Als de omgeving te weinig van een kind vraagt, ontstaat er net zo goed probleemgedrag als wanneer je te veel vraagt. Kinderen willen voelen dat ze competent zijn. Ze willen groeien.

Wil je praktisch aan de slag met eetproblemen bij autisme?
In mijn online programma Eten Zonder Angst begeleid ik ouders stap voor stap. Klik hier om te zien hoe ik jou kan ondersteunen naar meer rust en groei aan tafel.